Haustlitir við Mývatn

Dagurinn í dag er helgaður íslenskri náttúru. Eins og allir vita er náttúra landsins okkar að mörgu leyti einstök og verndun hennar krefst árvekni, þekkingar og fórnfýsi. Náttúrurannsóknastöðin við Mývatn er einn möskvi í þekkingarneti sem á að stuðla að slíkri verndun. Við óskum landsmönnum til hamingju með daginn, – einnig Ómari Ragnarssyni, sem á afmæli í dag, en dagurinn er einmitt haldinn hátíðlegur á þessum mánaðardegi til að heiðra starf hans.

Enn er vaxandi hauststemmning við Mývatn. Fé komið af fjalli og gróður að fá á sig haustblæ. Hér er horblaðkan farin að sölna lítið eitt. Þessi skrautjurt votlendisins er útbreidd víða um heim. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar.
The bogbean or buckbean Menyanthes trifoliata is certainly one of the most decorative plants in Iceland. It is common in the wetlands surrounding Lake Myvatn.

Þessi smávaxni sveppur skartaði sínu fegursta á Neslandatanga. Stafurinn eins og sjálflýsandi og hatturinn mófjólublár og fallega rákóttur. Kræki- og mýraberjalyng myndar umgjörðina. Tegundin er af ættkvíslinni Mycena og samkvæmt sveppabók Helga Hallgrímssonar nefnast slíkir sveppir ,,hemlur” á íslensku.
A small mushroom  of the genus Mycena growing on Neslandatangi by Myvatn.

Í gær var RUV með frétt um veiðina í Mývatni. Þar segir m.a.: “Veiðimálastofnun og Náttúrurannsóknarstöðin við Mývatn hafa undanfarin ár fylgst vel með ástandi silungastofnsins í Mývatni. Stofninn hrundi árið 1997 og síðan þá hefur lítil veiði verið í vatninu. Í ár hefur vatnið gefið enn minna af sér, enda var sett veiðibann á bleikju í sumar til þess að styrkja stofninn.  Árleg úttekt á silungastofninum sýnir að bannið hefur komið að gagni því meira er af stærri fiski í vatninu, en þó er ekki farið að bera á neinni nýliðun í stofninum.”
Yesterday the Icelandic state TV described the current fishing situation in Myvatn. The Myvatn Research Station in conjunction with the Institute of Freshwater Fisheries has been monitoring the Arctic char and Brown trout populations in Myvatn. The Arctic charr fishery collapsed in 1997 and since then there has been little fishing. This year the Arctic charr has been protected from fishing. The annual check on the situation, that was just finished a couple of days ago, shows that the protection has resulted in bigger fish but still there is no sign of any recruitment.

Hún staldraði ekki lengi við morgundöggin á fjólurauðum bugðupuntinum áður en sólin drakk hana í sig.
Heavy morning dew on wavy hair-grass.

Þessi risavaxna skálatóft frá víkingaöld er í vestanverðu Kelduhverfi. Hún er 28 metra löng, um átta metrum lengri en algengast var. Þarna hefur verið stórbýli ef marka má stærð og fjölda mannvirkja á þessum stað. Við komum að tóftinni snemma morguns í fyrradag, en þá teiknuðu skuggarnir hana vel.
This extra long Viking Age longhouse can be seen in Kelduhverfi. Its ground plan is 28 m long while most such longhouses were “only” about 20 m. We visited the site early in the morning when the shadows enhanced the wall remains.

Þær eru stásslegar þessar vargdömur sem stungu sér niður á starfsmann Náttúrurannsóknastöðvarinnar í fyrradag. Um hvað skyldu þær vera að spjalla? “Ég elska þessa O-mínus gaura, ekkert jafnast á við þá, þeir fá mitt atkvæði, og það með báðum fótum.”
These two blackfly bitches visited one of the researchers the day before yesterday. We wonder what they are talking about. Maybe the bloodgroup?

Í dag var unnið í sameiginlegu verkefni RAMÝ og Fornleifastofnunar sem snýst um aldursgreiningu forngarða í Kelduhverfi. Við vorum í blíðskaparveðri að skoða öskulög í görðum víðs vegar um Kelduhverfi, meðal annars í Bláskógum  þar sem þessi mynd var tekin. Á henni eru Elín Hreiðarsdóttir, Stefán Ólafsson og Magnús Á. Sigurgeirsson. Allir garðarnir reyndust frá fornöld.
Today we worked with the Institute of Archaeology using volcanic ash layers to date ancient turf walls in Kelduhverfi.

Þann 1. júlí sl. sögðum við frá Chris og Rebeccu sem komu frá Bretlandi til að safna flugum vegna strontíumrannsókna. Þá var svo lítið af rykmýi að þau þurftu að lokka til sín flugur með söng. Nú eru þau komin aftur, en aðstæður eru breyttar. Þetta kallast víst pæluvargur á mývetnsku.
On 1 July we commented on the visit by Chris and Rebecca from Oxford University who are studying strontium isotopes in the Myvatn foodweb. They wanted to sample midges but they were so scarce that the couple had to attract them by singing. Today the situation for Chris and Rebecca was kind of the reverse! Thick clouds of blackflies in the biting mood are termed “pæluvargur” in the local language: a blackfly cloud so thick that you have to dig your way through it.

Fáir þekkja þessa plöntu, en hún er mjög algeng við Mývatn. Þetta er mýraberjalyng, litla systir trönuberjalyngs. Lyngið vex í barnamosa en blöðin eru gisin, stönglarnir örgrannir og skriðulir, berin stök og lítið áberandi þótt eldrauð séu. Engin ber eru þetta árið en stundum má tína þau sér að gagni.
Few people notice this plant even if it is very common around Myvatn. This is the small cranberry Oxycoccus microcarpus. It grows secretly in Sphagnum moss in the wetlands surrounding the lake. There are no berries this year.